Content

• Doktórka z Szopienic i inni
• Kogo przedstawiają malowidła z Faras?
• Zwrócić pamiątkę z II wojny światowej rodzinie posiadacza… poszukiwania rodziny właściciela
• im. Profesora Kazimierza Michałowskiego

„W północnej części znajdowało się bardzo dużo malowideł poświęconych kobietom, być może to w ogóle była wydzielona część w kościele dla kobiet. Zdaniem badaczki na słuszność jej interpretacji wskazuje także usytuowanie malowideł przy północnym wejściu do Katedry w Faras. W V wieku po Soborze w Efezie nadano jej tytuł Theotokos, czyli Matki Bożej i zaczęto przedstawiać na tronie z regaliami np. „Autor opisywał, że mając trzy lata Maria została przez rodziców przekazana do świątyni.

• Brał udział w kampanii wrześniowej, trafił do obozu jenieckiego w Woldenbergu, gdzie zorganizował uniwersytet dla polskich oficerów.
• Unikalny w skali światowej zbiór malowideł i elementów architektonicznych z katedry w Faras, odkrytej przez polską misję archeologiczną kierowaną przez prof. Kazimierza Michałowskiego.
• – W naszych pracowniach brakuje miejsca, a dzięki temu, że galerie na parterze były zamknięte podczas remontu, mogliśmy wszystkie zabytki położyć na podłodze i dokładnie obejrzeć.
• Miały one posłużyć do przeniesienia odciętych od ścian fragmentów tynku z malowidłami na specjalne drewniane konstrukcjeprzypominające płytkie skrzynie lub ekrany, a następnie do ich przymocowania.
• Narteks, czyli rodzaj obszernego przedsionka, w którym gromadzili się pokutujący grzesznicy, zajmował zachodnią część kościoła.

Doktórka z Szopienic i inni

Przywiezione do Polski malowidła były prezentowane w warszawskim muzeum od 1972 roku, w galerii praktycznie niezmienianej do 2011 roku, kiedy podjęto decyzję o jej przebudowie. Nekropolę biskupów, stele fundacyjne katedry, pałacu eparchów, kościoła na południowym stoku oraz następne malowidła – Archanioła Michała z mieczem i św. Obejrzy zrekonstruowane w 3D wnętrze kościoła ze wszystkimi malowidłami, również tymi, które obecnie znajdują się w muzeum w Chartumie. 67 przedstawień malarskich, a także wiele innych dzieł faraskich znajdujących się w MNW, stanowi dziś największy i najcenniejszy zespół zabytków archeologicznych pochodzących z wykopalisk prowadzonych za granicą, jaki udało się pozyskać do polskich zbiorów muzealnych. Tam też będzie można uzyskać szczegółowe informacje na temat Nubii, katedry, malowideł ściennych i ich ikonografii, polskich wykopalisk w Faras itp. W VII wieku w Faras, noszącym wówczas nazwę Pachoras, wzniesiona została pierwsza katedra, prawdopodobnie w tym samym miejscu, w którym w VIII wieku stanął kościół odkryty przez polskich archeologów uczestniczących w Kampanii Nubijskiej.

Kogo przedstawiają malowidła z Faras?

Od Faras do współczesnych badańOdkrycie w Faras zapoczątkowało badania nad średniowieczną kulturą nubijską. Razem z muzykami słuchacze odbędą podróż do zasypanej piaskami katedry sprzed ponad 1000 lat. To jedna z niewielu okazji, by posłuchać muzyki w otoczeniu chrześcijańskich malowideł z Faras, które przemówią do nas tak jak przed wiekami. Następne czwartkowe spotkania będą poświęcone ikonografii odkrytych malowideł oraz odkrywcy Faras i patronowi muzealnej Galerii – prof. Kazimierzowi Michałowskiemu. Początek 2022 roku to bogaty program wydarzeń naukowych i popularyzatorskich podsumowujących jedno z największych odkryć polskiej archeologii w XX wieku. Zastosowany w Warszawie oryginalny sposób montażu malowideł ogromnie usprawnił technikę prac konserwatorskich stosowanych w konserwacji malowideł ściennych.

Zwrócić pamiątkę z II wojny światowej rodzinie posiadacza… poszukiwania rodziny właściciela

Blendy w arkadach podkreślone są kolorem, dla stworzenia odpowiedniego tła do ekspozycji malowideł i kamiennych detali architektonicznych. W sali głównej wschodniego traktu galerii na dłuższych ścianach wprowadzono płytkie arkady. Znajdują się tam malowidła rozmieszczone podobnie jak w świątyni w Faras.

Dzięki multimediom, dla których przeznaczona zostanie specjalna przestrzeń, widz, także niepełnosprawny, zapozna się z dziejami Nubii chrześcijańskiej, architekturą, malowidłami katedry, z ich ciekawą ikonografią. W części sali zaprojektowanej tak, by oddawała nastrój panujący w historycznym wnętrzu sakralnym, znajdą się malowidła rozmieszczone podobnie jak w faraskiej świątyni. Do zbiorów muzealnych trafiły one dzięki polskim archeologom uczestniczącym w objętej patronatem UNESCO wielkiej międzynarodowej akcji ratowania pozostałości dawnych kultur Doliny Nilu rozwijających się na południe od I katarakty. W następnej sali, imitującej wnętrze sakralne, znajdą się niemal https://faras3d.pl/ wszystkie malowidła ścienne z naw i kaplic katedry, pokazane w układzie zbliżonym do oryginalnego rozmieszczenia w kościele.

Katedra zamiast świątyni

18 października 2014 roku Galeria Faras została udostępniona zwiedzającym w zupełnie nowej odsłonie. Kolekcja nubijska w Warszawie pozostaje do dziś największym i najbogatszym zbiorem średniowiecznych zabytków nubijskich w Europie. Zabytki z Faras stały się zaczątkiem kolekcji nubijskiej Muzeum Narodowego w Warszawie, która w następnych latach powiększała się sukcesywnie o znaleziska z wykopalisk w Starej Dongoli, stolicy średniowiecznego królestwa Makurii, prowadzonych od 1965 r.

W lica malowideł Anioła Michała z Mieczem i Merkuriusza wprasowano masę składającą się z wosku i kalafonii, którymi była ona i tak już w dużej mierze przesycona. Sole usunięto za pomocą wody destylowanej, którą delikatnie spryskano tył malowideł, a następnie usunięto po 30 minutach. Najbardziej uszkodzona była biała warstwa zaprawy i gipsu bezpośrednio pod powierzchnią malowideł. Duża ilość rozpuszczalnych soli występująca w zaprawie stanowiła potencjalne zagrożenie dla zabytków. W przypadku niektórych malowideł wgłębienia powstałe w wyniku usunięciu zaprawy wypełniono kitem kredowym, który przy doczyszczaniu wykruszał się bez problemu.

Na ścianach kościoła dokonano największego odkrycia – olbrzymiego zespołu należących do wschodniochrześcijańskiego kręgu kulturowego malowideł ściennych pochodzących z okresu pomiędzy VII a XIV stuleciem, zachowanych w kilku warstwach. W trakcie badań obszarów przy granicy sudańsko-egipskiej na terenie Faras naukowcy natrafili na pozostałości nubijskiej katedry z VIII wieku. Jubileusz odkrycia polskich archeologów ma przypomnieć o ich pracy, a także zaangażowaniu muzealników i konserwatorów, dzięki którym malowidła z w Faras przetrwały do dziś. Jubileusz 60-lecia misji profesora Michałowskiego ma przypomnieć o pracy archeologów, muzealników i konserwatorów, dzięki którym malowidła z katedry w Faras przetrwały do dziś. Jest to jedyna w Europie i wyjątkowa w skali światowej stała ekspozycja zabytków sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego.

Dzięki modlitwom i wierze w interwencję Boską Anna w podeszłym wieku poczęła i urodziła córkę, która później została matką Jezusa Chrystusa. Dowiedzą się, jak i dlaczego konserwatorzy odcięli malowidła ze ścian katedry w Faras. Z lica malowideł usunięto grudki piasku i zaprawy murarskiej, które były wtopione w masę, z niektórych malowideł usunięto również zaprawę z obwodu zewnętrznego, a także przecieki zaprawy z odwrocia malowidła. Renowacja malowideł w warunkach polskich wymagała wypracowania nowych technik konserwatorskich, którym brakowało znanych analogicznych metod. Kazimierza Michałowskiego, największy zbiór nubijskiej sztuki chrześcijańskiej na świecie.

Content

• Wall Paintings On-Site in Faras
• GRY FIGURKOWE
• Wycieczka do katedry

Drugie z malowideł, które w Faras sąsiadowało z tym pierwszym, przedstawia postać siedzącą na tronie, która wyciąga przed siebie ręce. „Początkowo badacze określali te malowidła jako przedstawienia apostołów. „Część malowideł Katedry w Faras, około jednej trzeciej, zachowana była w tak złym stanie, że nie mogły być zdjęte ze ścian. Aby przebadać tereny zagrożone zalaniem wodami Nilu, w organizowanej pod egidą UNESCO akcji ratowania zabytków wzięli udział naukowcy z dwudziestu sześciu krajów. Pod koniec tego wieku wszystkie trzy były już chrześcijańskie. Malowidła, odkryte przez polskich archeologów, trafiły tylko do Sudańskiego Muzeum Narodowego w Chartumie i do warszawskiego Muzeum Narodowego.

• W Galerii prezentowany jest liczący ponad 60 dzieł zespół malowideł pochodzących z katedry w Faras.
• Sto czterdzieści jeden drzeworytów, zgromadzonych w pierwszej połowie XIX wieku, obecnie znajduje się w Narodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy im.
• Wykopaliska w Faras zostały nazwane „jednym z najgłośniejszych zwycięstw międzynarodowej akcji ratowania zabytków w Nubii”.
• Faras jest przykładem gry, która pokazuje bardzo dobrą stronę ewolucji klasyka, dzięki czemu gra przypadnie do gustu nie tylko dzieciom, ale i dorosłym.

Wall Paintings On-Site in Faras

Rekonstrukcję uzupełniają pokazy filmów archeologicznych i archiwalnych fotografii wykonanych podczas prac polskich naukowców na terenie Faras. Autorem projektu Faras 3D jest Władysław Jurkow – reżyser filmowy, dziennikarz, twórca filmów dokumentalnych i kurator wystaw sztuki współczesnej. Ma ona również na celu przypomnienie postaci i osiągnięć profesora Kazimierza Michałowskiego, kierownika prac archeologicznych w Faras i patrona galerii. Jest to prezentowana w ramach ekspozycji cyfrowa rekonstrukcja wnętrza katedry w technologii stereoskopowej 3D. Całość dopełniają nagrania oryginalnych koptyjskich śpiewów liturgicznych, które są odtwarzane w tej części galerii. Posadzka galerii wyłożona jest tym samym gatunkiem kamienia, który ułożony był w hallu głównym i na schodach reprezentacyjnych Muzeum Narodowego w Warszawie 80 lat temu.

GRY FIGURKOWE

Realizacja zadania została powierzona Laboratorium Badawczemu przy Galerii Sztuki Starożytnej w Muzeum Narodowym, którym kierowała dr Hanna Jędrzejewska. W których restauracji uczestniczyli również polscy konserwatorzy z Muzeum Narodowego w Warszawie https://faras3d.pl/ umieszczono w Muzeum Narodowym w Chartumie, gdzie stworzyły bliźniaczą galerię sztuki chrześcijańskiej z Sudanu. Trzeba zaznaczyć, że pierwszeństwo w wyborze malowideł miał jednak Sudan, na terenie którego prowadzono akcję ratunkową. W wyniku tych działań sześćdziesiąt siedem malowideł trafiło do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, stając się jedną z najważniejszych grup eksponatów tworzących Galerię Faras im. Konserwacja i restauracja malowideł ściennych z Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie była jedną z najważniejszych i najbardziej nowatorskich współczesnych akcji konserwatorskich, przeprowadzoną na niespotykaną wcześniej skalę.

Wycieczka do katedry

Sto czterdzieści jeden drzeworytów, zgromadzonych w pierwszej połowie XIX wieku, obecnie znajduje się w Narodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy im. Większość prac pochodzi ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, pozostałe wypożyczono z osiemnastu muzeów polskich, dwóch instytucji zagranicznych oraz z wielu kolekcji prywatnych. Zwycięzców wybrało jury złożone z wybitnych przedstawicieli nauki i kultury, pod przewodnictwem prof. Waldemara Baraniewskiego. Odtworzony zostanie wystrój narteksu, z którego do Muzeum trafiła większość malowideł, a także nawy północnej, skąd pochodzi m.in.

W odpowiedzi na apel UNESCO o ratowanie przeznaczonych do zalania zabytków zdecydowano się na zdjęcie malowideł ze ścian i przetransportowanie ich w bezpieczne miejsce, gdzie miały zostać poddane zaawansowanym pracom konserwatorskim. Prace kampanii wykopaliskowych Polskiej Ekspedycji Archeologicznej w Faras w latach 1961–1964 przyniosły odkrycie ponad stu malowideł ściennych, które dekorowały zachowane do znacznej wysokości ściany katedry. Najważniejszą rolę pełni w niej duża sala, w której z jednej strony możemy zobaczyć malowidła pochodzące z narteksu katedry, a z drugiej – z jej absydy. Obecna Galeria – autorką scenariusza była Bożena Mierzejewska, a projektantami Mirosław Orzechowski i Grzegorz Rytel – została pomyślana jako przestrzeń, która ma wskazywać na sakralny charakter zgromadzonych w niej dzieł. Celem prowadzonej pod auspicjami UNESCO Kampanii było uratowanie i zadokumentowanie jak największej liczby stanowisk archeologicznych i zabytków sztuki na terenie Egiptu i Sudanu, które były zagrożone w wyniku budowy Wysokiej Tamy Asuańskiej. W Galerii prezentowany jest liczący ponad 60 dzieł zespół malowideł pochodzących z katedry w Faras.

Drugi wizerunek świętej Anny w katedrze w Faras

W górnej części przedstawienia znajdował się Maiestas Domini, natomiast do X wieku, w dolnym rejestrze przedstawiano Matkę Bożą, czasem z apostołami, jak na zachowanym malowidle z katedry z Faras. Ikonografia sanktuariów została wyrażona dwustrefowym systemie malowideł umieszczonych w absydzie. Wystawą dzieł jednego z najwybitniejszych malarzy polskich drugiej połowy XIX wieku Muzeum Narodowe w Warszawie powraca do tradycji prezentacji twórczości artystów ze środowiska warszawskiego. Muzeum Narodowe w Warszawie, faras3d.pl

Przestrzeni sali, która mieści główną ekspozycję malowideł ściennych nadano więc hierarchiczny i kierunkowy charakter. Jedna część trafiła do Muzeum Narodowego w Chartumie, a druga do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie powstała piękna Galeria Faras – podkreślała archeolożka i historyczka sztuki. Te malowidła  podzielono mniej więcej na pół. Wtedy zespół pod kierownictwem prof. Kazimierza Michałowskiego wziął udział w międzynarodowej akcji ratowania zabytków z terenów, które czekało zalanie spowodowane budową Wielkiej Tamy w Asuanie.

Subskrybuj, pogłębiaj perspektywę i inspiruj w rozmowach.

Podobne przedstawienie również z katedry z Faras przedstawia królową Martę pod opieką Matki Bożej. Około X wieku program ikonograficzny absydy zostaje zmieniony. Przedstawienie typu Eleusa powstało w kręgu sztuki koptyjskiej i kapadockiej, zapewne w wyniku ewolucji wyobrażenia Hodegetrii. Dosyć wcześnie pojawiło się przedstawienie Bogurodzicy z Dzieciątkiem na lewym ramieniu (np. z katedry w Faras, około 1005 r.) oraz Matki Boskiej stojącej.